جلال جلالى زاده

276

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

مراتب تجريح : اصطلاحى است درباره‌ى الفاظى كه علماى رجال براى متهم‌كردن افراد به كار مىبرند : 1 - هرلفظى كه دلالت بر مبالغه در جرح بكند ، مانند اكذب الناس 2 - الفاظى كه بر جرح يا كذب يا وضع دلالت كنند ، مانند كذاب و وضاع 3 - بر تهمت كذب يا وضع دلالت مىكنند ، مانند متهم بالكذب ، هالك ، متروك . 4 - با الفاظى كه بر ضعف شديد دلالت مىكنند ، مانند : رد حديثه ، طرح حديثه ، ضعيف جدا . 5 - بر اضطراب حديث دلالت مىكنند ، مانند : « لا يحتج به ، له مناكير » 6 - بر ضعف نزديك به تعديل دلالت مىكنند ، غيره أوثق منه . مراتب تعديل : الفاظى كه براى تعديل راوى به كار مىروند : 1 - با صيغه‌هايى كه براى مبالغه دلالت مىكنند ، مانند اوثق الناس 2 - مانند لا يسأل عن مثله 3 - با اوصافى كه بر عدالت و توثيق دلالت مىكنند ، موثق بودنش تأكيد مىشود ، مانند ثبت ، متقن ، عدل ، ضابط 5 - با هرلفظى كه بر عدالت و صداقت دلالت مىكنند ، اما بر حافظه دلالت نمىكنند ، مانند صدوق و مأمون 6 - بر نزديك شدن به جرح دلالت مىكنند ، مانند شيخ ، صدوق ان شاء اللّه . مرسل : خبرى كه سند آن به‌طور مطلق به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نرسيده باشد ، چه يك راوى يا بيشتر از سند حذف شده باشد و چه حذف راوى در آغاز يا وسط يا انتهاى سند باشد و يكى از اقسام حديث ضعيف است . مرسل صحابى : آن است كه يكى از صغار صحابه حديثى را به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نسبت دهد كه مستقيما از او نشنيده ، بلكه از يكى از كبار صحابه شنيده است ، بدون اين‌كه نام صحابه‌اى كه حديث را از او استماع و از او روايت كرده ذكر كند . اين نوع مرسل حجت است ، چون همه‌ى صحابه عادل‌اند . حديث مرفوع : حديثى است كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نسبت داده شده باشد . مرفوع ناميدن آن به سبب نسبت دادن آن به مقام رفيع پيامبر است و نسبت دادن آن به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به معناى صحيح بودن حديث نيست ، چه بسا ضعيف يا موضوع باشد .